سرانجام بورس ایران با حضور نخست وزیر وقت در آبان ١٣۴۶ متولد شد. اما ایران در آن سال ها شرایط خاصی داشت.تا سال ١٣۴۶ سه برنامه اقتصادی توسط دولت به اجرا درآمده بود که در هر دوره صنعت وضعیت خاصی داشت. در پایان برنامه اول فقط چند طرح صنعتی در بخش دولتی به بهره برداری رسید و تلاش دولت در عمل، مصروف رفع گرفتاری های سی و چند واحد صنعتی و معدنی دولتی که قبل از جنگ به وجود آمده بودند ، شد. طی این دوره راهبرد صنعتی روشنی وجود نداشت و سرمایه گذاری به صورت کافی انجام نمی شد...

بورس۲۴ : سرانجام بورس ایران با حضور نخست وزیر وقت در آبان 1346 متولد شد... .

اما ایران در آن سال ها شرایط خاصی داشت.تا سال 1346 سه برنامه اقتصادی توسط دولت به اجرا درآمده بود که در هر دوره صنعت وضعیت خاصی داشت. در پایان برنامه اول فقط چند طرح صنعتی در بخش دولتی به بهره برداری رسید و تلاش دولت در عمل، مصروف رفع گرفتاری های سی و چند واحد صنعتی و معدنی دولتی که قبل از جنگ به وجود آمده بودند ، شد. طی این دوره راهبرد صنعتی روشنی وجود نداشت و سرمایه گذاری به صورت کافی انجام نمی شد.

در طول سال های 1347 تا 1357 بورس تازه تاسیس، در حال شکل دادن به فعالیت های خود بود. انواع اوراق بهادار شامل سهام، اسناد خزانه و انواع اوراق قرضه در این سال ها مورد معامله قرار می گرفت. در سال های ابتدایی فعالیت بورس ، ارزش معاملات اندک بود اما از سال 1352 و با اجرای برنامه گسترش مالکیت صنعتی و همچنین افزایش درآمد های نفتی کشور، فضای امیدوار کننده تری برای آینده بازار سهام ایجاد شد. به نحوی که حجم معاملات بورس اوراق بهادار در سال 1356 به حدود 44 میلیارد ریال رسید که بالاترین رقم حجم معاملات بورس اوراق بهادار در طول مدت فعالیت تا آن زمان بود تعداد شرکت ها و بانک های پذیرفته شده در بورس از 6 شرکت با سرمایه 2.6میلیارد ریال در سال 1347به 102 شرکت با سرمایه 229.9میلیارد ریال در سال 1356افزایش یافت. در طی مدت 11 سال نخست فعالیت بورس اوراق بهادار تهران از سال 1347 تا 1357 حجم معاملات سهام به 83میلیارد ریال بالغ گردید.

حجم معاملات اوراق قرضه و اسناد خزانه در بورس اوراق بهادار تهران نیز از سال 1347تا 1357 بالغ بر 67 میلیارد ریال بوده است.میزان اوراق قرضه و اسناد خزانه در بورس نسبت به اوراق قرضه منتشر شده طی سال های 1348تا 1357 معادل 4.8درصد بوده است. فعالیت بورس تهران از تاریخ 15 بهمن 1346با انجام معاملات بر روی سهام بانک توسعه صنعتی و معدنی آغاز گردید و در همان سال شرکت سهامی نفت پارس در بورس پذیرفته شده و سهام آن مورد معامله قرار گرفت. حجم معاملات بورس اوراق بهادار هم در نخستین سال تاسیس حدود 15 میلیون ریال بود.

بیشترین نرخ رشد معاملات سهام در سال های 1351تا1353 اتفاق افتاد که البته این موضوع به تعداد روزهای معاملاتی و تعداد شرکت های پذیرفته شده نیز مربوط می شد، در سال 1356 اگرچه تعداد شرکت های پذیرفته شده به 102 شرکت افزایش یافت اما به دلیل توجه بازار به معاملات اوراق قرضه گسترش مالکیت و افزایش این اوراق در بازار ارزش معاملات سهام با کاهش مواجه شد.

با توجه به تاثیر تعداد روزهای معاملاتی و تعداد شرکت های پذیرفته شده بر ارزش معاملات می توان شاخصی برای محاسبه میانگین ارزش معاملات روزانه سهام هر شرکت در نظر گرفت که مبنایی برای اندازه گیری گردش معاملات کل بازار است. این شاخص که در طول سال های 1350به بعد با رشد مواجه بوده نشان از افزایش نقد شوندگی کل بازار سهام داشته است.

بورس تهران که فعالیت خود را از سال 1346 با معامله بر روی سهام بانک توسعه صنعتی و معدنی آغاز کرد ، در پایان سال 1357با 105 شرکت درج شده مواجه بود که بیشترین آمار پذیرش شرکت ها مربوط به سال 1356 با 26 شرکت بود.

ادامه دارد...

برگرفته از کتاب تاریخ بازار سرمایه ایران ؛ نوشته علی سعیدی و شادروان شهلا کشاورز نژاد