در ماه های اخیر یکی از عوامل مهم که بر عملکرد بازارهای مختلف اثر گذاشته تغییرات ارزش دلار بوده و این اثرگذاری ادامه پیدا می کند. شاخص دلار به علل گوناگون تحت فشار قرار دارد اما سوالات مهم درباره جهت حرکت آن در آینده مطرح است. در مطلب حاضر به ..

بورس۲۴ : در چند ماه گذشته شاخص دلار که ارزش این ارز را به در برابر سبدی از شش ارز معتبر نشان می‌دهد به سرعت کاهش یافته و بسیاری از کارشناسان معتقدند این روند البته با سرعت پایین تر ادامه پیدا خواهد کرد. بانک مرکزی آمریکا در ماه های گذشته مجموعه ای از برنامه‌های حمایتی را برای کمک به اقتصاد در برابر اثرات بحران کرونا اجرا کرده است: کاهش نرخ های بهره به نزدیک صفر، خرید اوراق قرضه شرکت ها و .. جزء این برنامه ها هستند و همگی به افت ارزش دلار کمک می کنند. پرسش مهم برای فعالان تمام بازارها این است که در آینده چه تحولاتی در بازارهای ارز رخ خواهد داد؟

این پرسش از آن جهت مهم است که تغییرات ارزش دلار عاملی بسیار مهم است که بر بازارهای مختلف اثر می گذارد. با توجه به تحولاتی که در ماه‌های اخیر در اقتصاد اروپا و اقتصاد آمریکا رخ داده و نیز برنامه‌هایی که بانک های مرکزی بزرگ در زمینه سیاست‌های پولی دارند می‌توان تا اندازه‌ای به پیش بینی آینده اقدام کرد. در ادامه به چند نکته در این زمینه اشاره می کنیم.

نخستین نکته ای که باید مورد توجه قرار گیرد این است که ارزش دلار در مقایسه با ارزش دیگر ارزهای معتبر سنجیده می‌شود بنابراین برای درک وضعیت این ارز نمی‌توان صرفاً به وضعیت اقتصاد آمریکا و سیاست‌های پولی بانک مرکزی این کشور توجه کرد. واقعیت این است که اقدامات بانک های مرکزی در اروپا، ژاپن، انگلستان و تعداد دیگری از اقتصادهای بزرگ بر تغییرات شاخص دلار اثر می‌گذارند.

دومین موضوع مهم، جهت سیاست های پولی بانک مرکزی آمریکاست. همانطور که بیان شد این نهاد در ماه‌های اخیر از ابزارهای گوناگون برای کمک به اقتصاد و تزریق نقدینگی به بازار استفاده کرده و این گونه برنامه ها برای مدت های طولانی ادامه پیدا خواهد کرد. بطور معمول اجرای سیاست‌های انبساطی پولی به کاهش ارزش ارز ملی منجر می‌شود.

پنجشنبه هفته گذشته جروم پاول، رییس بانک مرکزی آمریکا در سمپوزیوم جکسون هول درباره مسیر جدید بانک مرکزی صحبت کرد و گفت: "رسیدن به اشتغال کامل هدف بانک مرکزی است و کاهش شدید نرخ بیکاری سبب نمی شود بانک مرکزی نرخ های بهره را بالا ببرد." در گذشته بانک مرکزی برای جلوگیری از داغ شدن اقتصاد هرگاه نرخ بیکاری کاهش می‌یافت نرخ های بهره را بالا می برد. این رویه از این پس کنار گذاشته می‌شود.

در نتیجه تحلیلگران معتقدند نرخ‌های بهره نه تنها در ماه‌های آینده بلکه در سال‌های آینده نیز بالا برده نخواهد شد. وضعیت بازار کار به دلیل بحران کرونا بسیار نامطلوب است و اقتصاددان ها معتقدند میلیون‌ها شغل از دست رفته در این دوره، هرگز احیا نخواهد شد. در واقع نرخ بیکاری برای مدتی طولانی پایین نمی‌آید و حتی اگر کاهش یابد، نرخ های بهره بالا برده نخواهد شد. بانک مرکزی قصد دارد برنامه‌های خود را به طور کامل تغییر دهد و رشد نرخ تورم به بالاتر از ۲ درصد، این نهاد را به اقدام برای مهار این نرخ وادار نمی‌کند.

پس از بحران مالی سال ۲۰۰۸ نیز چنین سیاستی در دستور کار قرار گرفت یعنی سال ها طول کشید تا بانک مرکزی برنامه بالا بردن نرخ های بهره را آغاز کرد. البته باید دید از نظر بانک مرکزی اشتغال کامل به چه معناست و چند سال طول خواهد کشید تا این نهاد اقدام برای بالا بردن نرخ‌های بهره را آغاز کند. تحلیلگران معتقدند اینها سوالات مهمی هستند که هیچ‌کس پاسخ آنها را نمی داند و نکته دیگر این است که اساساً مشخص نیست آیا بانک مرکزی می‌تواند نرخ‌های تورم را بالا ببرد یا نه.

تحلیلگران بانک گلدمن ساکس معتقدند سال ۲۰۲۵ بانک مرکزی نرخ های بهره را بالا خواهد برد. البته رفتار مصرف کنندگان یعنی میزان رشد تقاضا و قیمت‌ها بر این تصمیم اثر خواهد داشت. تحلیلگران دیگر نیز معتقدند پنج سال دیگر بانک مرکزی سیاست‌های انبساطی خود را تغییر می‌دهد.

بدین ترتیب می توان انتظار داشت شاخص دلار همچنان تحت فشار قابل ملاحظه باقی بماند اما درباره میزان کاهش آن اطمینانی وجود ندارد زیرا همانطور که بیان شد تغییرات ارزش ارزهای دیگر بر شاخص دلار موثر است. در هفته های اخیر گزارش هایی که از اقتصاد اروپا و اقتصاد آمریکا منتشر شده نشان داده وضعیت در حال بهتر شدن است اما ریسک ها مختلف وجود دارد و این به معنای ابهام است.

در حال حاضر بر سر کاهش شاخص دلار در ماه های آینده اتفاق نظر وجود دارد اما بدون شک کاهش این شاخص با سرعتی که در ماه های اخیر دیده شده ادامه نمی یابد.

در زیر نمودار تغییرات شاخص دلار در 12 ماه اخیر نشان داده شده است: