سلام بر حسین شهید

هفته گذشته یکی از عجیب ترین و هراس آورترین هفته ها در چند سال اخیر بود: قیمت نفت، قیمت طلا و فلزات پایه و شاخص های مالی در بورس های بزرگ جهان کاهش یافتند و حالا سوالات زیادی درباره آنچه در ..

بورس۲۴ : هفته گذشته یکی از عجیب ترین و هراس آورترین هفته ها در چند سال اخیر بود. قیمت نفت، قیمت طلا و فلزات پایه، ارزش یورو و شاخص های مالی در بورس های بزرگ جهان به میزانی قابل ملاحظه کاهش یافتند و برخی تحولاتی که در هفته پیش رخ داد معمولا هر چند سال یکبار اتفاق می افتد.

برای مثال افزایش بازده اوراق ده ساله خزانه همزمان با کاهش شدید شاخص های مالی در بورس آمریکا پدیده ای نادر است که تنها در سال های 1987 و 1994 مشاهده شد. معمولا در دوران بحران و همزمان با کاهش شدید شاخص های مالی، بازده این اوراق بالا می رود اما هفته گذشته چنین نشد. در سال های 1987 و 1994 درباره کاهش سیاست های حمایتی بانک مرکزی آمریکا نگرانی هایی وجود داشت و عده ای از تحلیلگران معتقد بودند اقتصاد بیش از حد داغ شده است.

هفته گذشته شاخص MSCI سهام جهان که شامل قیمت سهام 23 بازار توسعه یافته و 24 بازار نوظهور است بیش از 6 درصد کاهش یافت. در حقیقت شاخص های مالی در اکثر بازارهای بزرگ آسیا، اروپا و آمریکا در هفته ای که گذشته سقوط کردند. اما علت چیست؟

نخستین عامل سقوط شاخص های مالی، پیش بینی افزایش نرخ های بهره در آمریکاست. بانک مرکزی آمریکا سال گذشته میلادی 3 بار نرخ های بهره را بالا برد و امسال نیز قصد دارد این برنامه را ادامه دهد. گزارش های مثبت از اقتصاد سبب شده دیدگاه بانک مرکزی آمریکا درباره وضعیت اقتصاد مثبت باشد و لازم بداند برنامه های حمایتی را محدود کند. اعضاء کمیته سیاستگذاری بانک مرکزی آمریکا به بهبود شرایط اقتصادی در آینده اطمینان دارند در نتیجه از حمایت ها کاسته خواهد شد.

نگرانی ها در باره بالا رفتن نرخ های بهره سبب شده تاثیر مثبت رونق اقتصادی و عملکرد مثبت شرکت های بورسی خنثی شود و سرمایه گذاران به شدت محتاطانه عمل کنند.

دومین عامل، ضرورت اصلاح بازار پس از مدت ها رشد مداوم شاخص های مالی است. قیمت سهام در بورس آمریکا در 9 سال اخیر عموما رشد کرده و بویژه سال گذشته این رشد سریع تر بود. از قبل تحلیلگران نسبت به شکل گیری حباب در بازار هشدار داده بودند و پیش بینی می کردند که بخشی از این حباب تخلیه خواهد شد. البته از دید این کارشناسان تنها بخشی از رشد بازار حبابی بوده است.

در یک سال اخیر رونق اقتصاد جهان، تداوم برنامه های حمایتی بانک های مرکزی بزرگ و خوشبینی سرمایه گذاران به آینده سبب رشد شدید شاخص های مالی شده است. اما آیا در این عوامل تغییری ایجاد شده که شاخص های مالی سقوط کرده اند؟

واقعیت این است که وضعیت اقتصاد جهان بهتر شده و این روند ادامه پیدا خواهد کرد. گزارش هایی که از شاخص های اقتصادی در چین، ژاپن، منطقه یورو و آمریکا منتشر شده عموما مثبت بوده و دلیلی وجود ندارد در باره ضعف اقتصاد جهان نگران باشیم. بدین ترتیب این عامل رونق بازارهای مالی همچنان وجود خواهد داشت.

اما برنامه های حمایتی بانک های مرکزی بزرگ به تدریج کمتر می شود. این یک عامل نگرانی است. بانک مرکزی اروپا از ماه گذشته میزان خرید اوراق قرضه دولت های عضو منطقه یورو را به نصف کاهش داد و قصد دارد نرخ های بهره را بالا ببرد. بانک مرکزی ژاپن و بانک مرکزی انگلستان نیز در همین مسیر حرکت خواهند کرد. اما سرمایه گذاران باید به این نکته توجه کنند که محدود شدن برنامه های حمایتی در صورتی انجام می شود که شرایط مثبت باقی بماند.

خوشبینی سرمایه گذاران عامل دیگر رونق بازارهای مالی بوده است. در یک سال اخیر همه امیدوار بودند وعده های ترامپ تحقق یابد. او قانون جدید مالیات ها را به تصویب کنگره رسانده و قصد دارد بودجه لازم برای توسعه زیرساخت ها را تامین کند. اقدامات او تاثیرات مثبت بر اقتصاد آمریکا خواهد داشت. بدین ترتیب این عامل خوشبینی ادامه پیدا خواهد کرد. البته این بدان معنا نیست که هیچ ریسکی وجود ندارد.

با توجه به آنچه بیان شد کاهش شدید شاخص های مالی در بورس آمریکا که بر بورس ها در آسیا و اروپا تاثیر منفی داشته یک اصلاح زودگذر و مقدمه رشد دوباره بازار محسوب می شود. البته نمی توان گفت این اصلاح تا چه میزان ادامه پیدا می کند. روز جمعه شاخص های مالی در بورس های آسیایی و اروپایی کاهش یافتند اما در بورس آمریکا هر سه شاخص استاندارد اند پورز، نزدک و متوسط صنعتی داوجونز رشد کردند.

در زیر نمودار تغییرات شاخص متوسط صنعتی داوجونز در بورس آمریکا در یک ماه اخیر نشان داده شده است:

در بازارهای دیگر اوضاع چگونه خواهد بود؟ هفته پیش قیمت نفت به میزانی قابل ملاحظه کاهش یافت. دلیل این کاهش، اعلام افزایش تعداد چاه های نفتی فعال در آمریکا و نیز رشد ارزش دلار بود. در واقع کاهش قیمت نفت آغاز یک روند محسوب نمی شود. سرمایه گذاران باید به شاخص های بنیادی بازار توجه داشته باشند. رونق اقتصاد جهان و تداوم برنامه کاهش عرضه نفت از سوی اوپک و روسیه دو عامل حمایت از قیمت ها هستند اما باید به این نکته توجه داشت که رشد قیمت نفت در هفته های اخیر بیش از حد سریع و زیاد بود و ضروری بود بازار اصلاح شود. روز جمعه قیمت نفت بیش از 3 درصد کاهش یافت.

در زیر نمودار تغییرات قیمت هر بشکه نفت برنت در یک ماه اخیر نشان داده شده است:

در بازار فلزات پایه، رشد ذخیره در انبارهای تحت نظارت بورس فلزات لندن، افزایش ارزش دلار و نزدیک شدن به تعطیلات سال نو قمری در چین، سه عامل کاهش قیمت ها هستند. این عوامل بلندمدت نیستند در نتیجه انتظار می رود کاهش قیمت ها در هفته های آینده جبران شود.

در زیر نمودار تغییرات قیمت هر تن مس در یک ماه اخیر نشان داده شده است:

سرمایه گذاران باید بر مبنای روندهای بلندمدت درباره فعالیت در بازارهای مختلف تصمیم گیری کنند و دچار هیجان یا وحشت نشوند.