اولین جلسه شورای بورس ساعت ٩ صبح روز دوشنبه ١٧ بهمن سال ١٣۴۵در محل بانک مرکزی تشکیل شد. در این جلسه مهدی سمیعی(رئیس کل بانک مرکزی)، غلامرضا فولادوند(دادیاردیوان عالی کل کشور) دکتر محمد یگانه (معاون وزیر اقتصاد) دکتر عبدالرضا عدل(نماینده اتاق بازرگانی) دکتر علی بنکدار(نماینده رئیس اتاق بازرگانی) اسمعیل عرفانی و دکتر محسن عاملی و بهرام انصاری و ابواقاسم خردجو حضور داشتند .اگر چه قانون تاسیس بورس اوراق بهادار و آیین نامه اجرایی آن قبلا تدوین و به تصویب رسیده بود ، اما تدوین مقررات و رویه ها لازمه آغاز به کار بورس بود...

بورس۲۴ : بازار سهام خود را تا تصویب قانون رساند.در نوشتار قبلی خواندیم که ابوالقاسم خرد جو مدیر عامل بانک توسعه صنعتی و معدنی در جلسه مورخ ۶ آذر ١٣۴۵ که با حضور کارشناسان برنامه ریزی وزارتخانه ها، بانک ها و موسسات مختلف وزارت اقتصاد برگزار شد با موضوع راه اندازی بورس در ایران برگزار شده بود ، گفته بود :تاسیس بورس سهام اوراق بهادار در ایران در آینده ای نزدیک عملی خواهد شد ولی به علت عدم آشنایی مردم تصور نمی شود خرید و فروش سهام به این زودی ها رونق بگیرد اما بالاخره بورس در ایران استارت خورد...

در سال 1345گروه 18نفره ای از کارشناسان بانک هایی که در تهیه مقدمات تاسیس بورس نقش داشتند. برای گذراندن دوره کارآموزی به بلژیک رفتند تا پس از آموختن رویه های اجرایی به عنوان کارشناسان بورس تهران فعالیت خود را آغاز کنند.

البته نباید نقش بانک توسعه صنعتی و معدنی ایران که با هدف توسعه سرمایه گذاری و دخیل کردن بخش خصوصی در امر سرمایه گذاری و دخیل کردن بخش خصوصی در امر سرمایه گذاری ایجاد شده بود را در مسیر تشکیل و توسعه بورس نادیده انگاشت.

اولین جلسه شورای بورس ساعت 9 صبح روز دوشنبه 17 بهمن سال 1345در محل بانک مرکزی تشکیل شد. در این جلسه مهدی سمیعی(رئیس کل بانک مرکزی)، غلامرضا فولادوند(دادیاردیوان عالی کل کشور) دکتر محمد یگانه (معاون وزیر اقتصاد) دکتر عبدالرضا عدل(نماینده اتاق بازرگانی) دکتر علی بنکدار(نماینده رئیس اتاق بازرگانی) اسمعیل عرفانی و دکتر محسن عاملی و بهرام انصاری و ابواقاسم خردجو حضور داشتند .اگر چه قانون تاسیس بورس اوراق بهادار و آیین نامه اجرایی آن قبلا تدوین و به تصویب رسیده بود ، اما تدوین مقررات و رویه ها لازمه آغاز به کار بورس بود.

بهمن سال 1346 آغازی بر فعالیت های بورس سهام(سازمان کارگزاران بورس اوراق بهادارتهران) بود. در سال های نخست فعالیت بورس، توازن چندانی در طرفین عرضه و تقاضا وجود نداشت و عرضه کنندگان (شرکت های سهامی عام) برای پذیرش در بورس و عرضه عمومی سهام از این طریق آمادگی نداشتند.گزارش های مالی این شرکت ها از طرف عموم قابل قبول و استفاده نبود و فقدان استانداردهای حسابداری، حسابرسی و گزارشگری مالی کار را دشوار تر می کرد. از دیگر سو فرهنگ سهامداری و سرمایه گذاری و معاملات دارایی های مالی در بین مردم رایج نبود و به دلیل نبود تحلیل گران و مشاورین خبره فضای تخصصی در بازار سهام ایجاد نشده بود.

نخستین اوراق شامل سهام بانک توسعه صنعتی و معدنی، شرکت نفت پارس و انواع اوراق قرضه، همزمان با آغاز به کار این سازمان در بورس تهران معامله شدند.

تصویب قانون گسترش مالکیت سهام واحد های تولیدی در اردیبهشت 1354که به موجب آن شرکت های خصوصی و دولتی موظف شدند به ترتیب 49درصد و 99 درصد از سهام خود را به شهروندان عرضه نمایند، موجب بروز تحرکاتی در بخش عرضه شد.

تصویب قانون معافیت های مالیاتی برای شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار در سال 1354 نیز عامل مهم دیگری در تشویق به عرضه سهام در بورس بود. تاسیس شرکت سرمایه گذری ملی ایران در سال 1354و شرکت های سرمایه گذاری بانک های ایران و سرمایه گذاری ساختمانی بانک های ایران در سال 1355باعث بهبود شرایط در سمت تقاضا شد.

در سال 1355 بورس تهران به عضویت فدراسیون بین المللی بورس ها در آمد. ارزش معاملات انواع اوراق بهادار شامل سهام و اوراق قرضه با توجه به رشد 358برابری از 124میلیون ریال در پایان سال 1347 به 44147میلیون ریال در پایان سال 1356 رسید.در طول این دوره جمع ارزش معاملات انواع اوراق بهادار به 150646میلیون ریال بالغ گردید. همچنین تعداد شرکت های پذیرفته شده در بورس تهران از 6 شرکت درپایان سال 1347به 105شرکت در پایان سال 1357رسید.

ادامه دارد...

برگرفته از کتاب تاریخ بازار سرمایه ایران ؛ نوشته علی سعیدی و شادروان شهلا کشاورز نژاد