سلام بر حسین شهید

به سالروز ۵٠ سالگی تاسیس بورس در ایران نزدیک می شویم.هشتم بهمن ماه نکوداشتی با حضور کهنه کاران بازار سهام در تهران برپا می شود.جستجوی تاریخی در نحوه پیدایش بازار سرمایه در ایران نشان می دهد که اداره ثبت شرکت ها در سال ١٣٣٧ به دلیل خارجی بودن نام «بورس» با ثبت موسسه ای به این نام مخالف بوده است...

بورس۲۴ :به سالروز 50 سالگی تاسیس بورس در ایران نزدیک می شویم.هشتم بهمن ماه نکوداشتی با حضور کهنه کاران بازار سهام در تهران برپا می شود.جستجوی تاریخی در نحوه پیدایش بازار سرمایه در ایران نشان می دهد که اداره ثبت شرکت ها در سال 1337 به دلیل خارجی بودن نام «بورس» با ثبت موسسه ای به این نام مخالف بوده است...

با جدی شدن موضوع تاسیس بورس، اتحادیه دلال ها وابسته به اتاق بازرگانی طی نامه ای اعتراضی به وزارت صنایع در تاریخ 15 آبان سال 1337 مدعی شد که برای تاسیس بورس باید به اتحادیه رسمی دلال ها وابسته به اتاق بازرگانی به عنوان با صلاحیت ترین مرجع مراجعه شود.

آن ها در نام خود اظهار کرده بودند اشخاصی که به اسم دلال در کار بورس صنایع و معادن شرکت دارند را به رسمیت نمی شناسند و مدعی بودند اتحادیه از چندین ماه قبل مساله تاسیس بورس را در جلسات خود مورد مطالعه قرار داده و مقدمات امر نیز فراهم شده و به زودی پس از اتمام مطالعات اتاق بازرگانی و کسب نظر از وزارت بازرگانی شرکتی با سرمایه 30 میلیون ریال تاسیس خواهند کرد که هدف آن خرید و فروش سهم است آن ها برای محل تشکیل بورس نیز بازار را در نظر داشتند.

در پی این اعتراضات دومین نشست دلالان معتبر بازار با دعوت از عموم دلالان علاقمند بازار و با حضور کارشناسان مرکز راهنمایی صنایع و معادن در محل این نهاد برگزار شد و دلالان آماده بودند تا اقدامات لازم برای خرید و فروش سهام برخی شرکت ها را محقق کنند و فقط لازم بود تا نحوه تشکیل بورس و قوانین اساسنامه ها و آیین های لازم برای آن تهیه و به تصویب برسد.

سومین نشست دلالان در تاریخ 20 آبان سال 1337 به ریاست شاهرخ فیروز رئیس وقت مرکز راهنمایی صنایع و معادن تشکیل شد و بیش از 40 نفر از دلالان بازار در این نشست حضور داشتند و به اتفاق آرا تصمیم گرفتند که نمایندگان آن ها جهت تنظیم اساسنامه و تمامی اقداماتی که تا مرحله ثبت کامل بورس لازم بود با کارشناسان مرکز راهنمایی صنایع و معادن همکاری کنند و در این نشست نام تمام اعضا و برنامه ها اعلام شد.

دومین نشست هیئت موسسان بورس با حضور تمامی اعضای اصلی و علی البدل و کارشناسان حقوقی و فنی در تاریخ 23 آبان 1337 در محل دفتر شاهرخ فیروز تشکیل شد. نتیجه این نشست تهیه نامه ای به اداره ثبت شرکت ها مبنی بر اعلام تشکیل بورس ایران و توافق برای تامین سرمایه ده میلیون ریالی موسسه بورس ایران که به صورت شرکت سهامی اداره می شد بود و مقرر شد پرداخت 51 درصد آن به عهده موسسین و 49 درصد بقیه از محل فروش سهام تامین شود . لازم به ذکر است که دیدگاه هیات موسس بورس برای تاسیس و اداره بورس به صورت شرکتی سال ها بعد در سال 1385 اجرایی شد.

پس از طی این مراحل شورای عالی اقتصاد به دبیر کلی حسن علی منصور معاون نخست وزیر در روز 26 آبان سال 1337 با شاه وقت جلسه ای داشت که طی آن گزارش مبسوطی از موضوع تاسیس بورس به اطلاع شاه رسید .

نخستین مانع در راه تاسیس بورس وقتی مشخص شد که نمایندگان گروه موسسین بورس ایران پس از تنظیم اساسنامه شرکت در مورد درخواست خود برای ثبت بورس با اشکال قانونی مواجه شدند.

چرا که اداره ثبت شرکت ها مدعی بود اولا در قانون هیچگونه مقررات و شرایطی برای تاسیس بورس پیش بینی نشده است و ثانیا کلمه بورس یک کلمه خارجی است و مطابق قانون از طرف اداره ثبت قابل پذیرش نمی باشد.

ادامه دارد...

برگرفته از کتاب تاریخ بازار سرمایه ایران ؛ نوشته علی سعیدی و شادروان شهلا کشاورز نژاد