سلام بر حسین شهید

برای بسیاری از فعالان بازار که سهام شرکت های پالایشی و .. در سبد دارایی خود دارند آگاهی از جدیدترین پیش بینی ها درباره وضعیت بازار نفت و قیمت ها بسیار حیاتی است. در مطلب حاضر ..

بورس۲۴ : بازار نفت در سال جاری میلادی تحت تاثیر عوامل مختلف به ویژه افزایش تولید نفت شیل در آمریکا و برنامه کاهش عرضه نفت خام از سوی اوپک و تعداد دیگری از کشورها از جمله روسیه، قرار داشته است. قیمت نفت در روزهای اخیر رشد کرده زیرا از میزان عرضه کاسته شده است البته تغییرات ذخیره نفت آمریکا و وضعیت بازار ارز نیز بر قیمت نفت اثر داشته است.

ذخیره نفت آمریکا در هفته های اخیر کاهش یافته و هفته قبل میزان ذخیره به ۴۳۳ میلیون رسیده است. یکی از اهداف برنامه کاهش عرضه نفت که از سوی اوپک و چند کشور دیگر از جمله روسیه از ابتدای سال جاری میلادی آغاز شده کاستن از ذخیره نفت آمریکا و اقتصادهای توسعه یافته بوده است. به نظر می رسد این هدف تحقق یافته البته هنوز میزان این ذخیره در سطح بسیار بالاست.

برنامه کاهش عرضه نفت در نشست اخیر اوپک تا پایان سال آینده میلادی تمدید شد. طبق این برنامه میزان عرضه از ابتدای سال جاری 1.8 میلیون بشکه پایین تر از قبل بوده البته برخی اعضای اوپک از جمله لیبی و نیجریه از این برنامه مستثنی هستند.

نکته مهم این است که اجرای برنامه یاد شده نشان داد اوپک بر خلاف قبل قادر است یکپارچه عمل کند و برای بالا بردن قیمت ها اقداماتی موثر انجام دهد. همچنین همراهی روسیه و چند کشور دیگر با برنامه کاهش عرضه عاملی مهم بوده که سبب تاثیرگذاری این برنامه شده است. البته روسیه مایل است جدول زمانی برای لغو برنامه یاد شده تدوین شود اما عربستان معتقد است هنوز برای مطرح شدن این موضوع زود است.

در حوزه تقاضا، وضعیت مصرف نفت در چین عامل بسیار مهم است. یکی از علل افزایش قیمت نفت در روزهای اخیر انتشار گزارش پیش بینی مصرف نفت چین در سال آینده میلادی است. تقاضای چین برای نفت چنان بالاست که در ماه گذشته میلادی ذخیره نفت این کشور با ۳ درصد کاهش به 26.15 میلیون بشکه رسید که پایین‌ترین میزان در ۷ سال اخیر است.

چین پس از آمریکا بزرگترین مصرف کننده نفت جهان است. اقتصاد چین سال جاری میلادی حدود 6.8 درصد رشد کرده و سال آینده این رقم به 6.4 درصد کاهش پیدا خواهد کرد اما این کاهش سبب نمی شود تقاضای نفت این کشور کاهش قابل ملاحظه پیدا کند. با آنکه دولت چین در مسیر استفاده از انرژی های جایگزین حرکت کرده اما سهم این انرژی ها در کل انرژی مصرفی این کشور هنوز بسیار اندک است.

در روزهای اخیر توقف انتقال نفت از دو خط لوله، یکی در لیبی و دیگری در دریای شمال، در افزایش قیمت ها تاثیر داشته است. البته این عامل پایدار نیستند. یکی از تحلیلگران می گوید: "واکنش بزرگ بازار به توقف انتقال نفت از خط لوله در لیبی و دریای شمال نشان می دهد میزان عرضه در حال کاهش و بازار در حال حرکت به سمت تعادل است."

با توجه به اینکه تنش های سیاسی در لیبی تا سال آینده و زمان برگزاری انتخابات در این کشور ادامه پیدا خواهد کرد می توان انتظار داشت تاثیر این عامل بر رشد قیمت ها ادامه یابد. این هفته حمله به یک خط لوله در لیبی به قطع انتقال روزانه ۱۰۰ هزار بشکه نفت منجر شد. همچنین اوایل ماه جاری میلادی، خط لوله ای مهم در دریای شمال با ظرفیت انتقال روزانه ۴۵۰ هزار بشکه نفت تعطیل شد. انتظار می رود هر دو لوله ماه آینده میلادی بار دیگر فعالیت کنند.

درباره افق برنامه کاهش عرضه نفت دیدگاه های مختلف مطرح شده است. پیش بینی می شود عربستان و روسیه به این برنامه پایبند بمانند زیرا اجرای آن را عامل بالا رفتن قیمت‌ها است و هر دو کشور به افزایش درآمد نفتی خود نیازمند هستند.

تحقق برنامه عربستان برای از میان بردن کسری بودجه خود را سال ۲۰۲۳ به افزایش ۸۰ درصدی قیمت نفت نیازمند است. در یک برنامه مالی شش ساله، پیش بینی شده افزایش قیمت و تولید نفت عربستان سبب خواهد شد درآمد این کشور از ۱۰۵ میلیارد دلار به ۲۱۴ میلیارد دلار افزایش یابد. فرض بر این است که قیمت نفت به ۷۵ دلار افزایش خواهد یافت.

با توجه به چنین نیازی از سوی عربستان بعید است این کشور با هر اقدامی که به کاهش قیمت ها منجر شود موافق باشد. البته افزایش قیمت نفت به سطوح بالاتر نیازمند اقدامات بیشتر خواهد بود. نکته مهم این است که افزایش قیمت نفت سبب می شود شرکت های نفتی که تولیدشان با قیمت های پایین زیان‌ده بوده بار دیگر وارد بازار شوند و بر عرضه افزوده شود. به همین دلیل تصمیم‌گیری‌ها درباره آینده برنامه کاهش عرضه و برنامه های دیگر باید با در نظر گرفتن تمامی عوامل موثر بر بازار انجام شود.

سال آینده میلادی مهم‌ترین عامل فشار بر قیمت ها، افزایش تولید نفت شیل در آمریکاست. تحلیل گران معتقدند سال آینده میزان تولید نفت شیل آمریکا به اوج خود می رسد و از سال ۲۰۱۹ به بعد به تدریج کاهش خواهد یافت.

دیدگاه کلی کارشناسان این است که افق بازار نفت مثبت است بدین معنا که قیمت ها در سطوح کنونی یا اندکی بالاتر نوسان خواهد کرد.

در زیر نمودار تغییرات عرضه و تقاضا و میزان کسری یا مازاد عرضه نفت از سه ماهه نخست سال 2015 تا سه ماهه پایانی سال آینده میلادی نشان داده شده است:

این نمودار، خط قرمز تغییرات میزان عرضه به میلیون بشکه در روز و خط سیاه تغییرات میزان تقاضا به میلیون بشکه در روز را نشان می دهد (محور سمت چپ). همچنین مستطیل های سبز و قرمز میزان مازاد و کسری عرضه را به میلیون بشکه نشان می دهد (محور سمت راست).