فولاد خوش بینی به دورنمای بازار را رها نمی کند هرچند که به قیمت شکننده تر شدن قیمت ها بوده و یا به عقب نشینی مشتریان منجر شود گویی خود را برای تغییر آماده می کند؛ رخدادی که مشخص نیست اساس پایه و اساس آن چیست. نکته جالب توجه آن که در بازار پتروشیمی ها نیز چنین رویکردی مشاهده می شود یعنی جرقه های رشد قیمتی ادامه داشته و انگار بازار اصلاً به افزایش تزریق کالا از بورس به معاملات بازار داخلی توجهی نشان نمی دهد. تکانه های قیمتی هر روز بیش از روز قبل رؤیت شده ولی غالب این جرقه های قیمتی از داده های بنیادین چندانی برخوردار نبوده و نیست. به نظر می رسد که بازارهای کالایی سرگیجه گرفته اند و به واقعیت های واقعی و حجم عرضه و تقاضای فیزیکی توجهی نشان نمی دهند که تنها دلیل آن را باید خوش بینی به دورنمای کوتاه مدت بازار دانست...

بورس 24 : فولاد خوش بینی به دورنمای بازار را رها نمی کند هرچند که به قیمت شکننده تر شدن قیمت ها بوده و یا به عقب نشینی مشتریان منجر شود گویی خود را برای تغییر آماده می کند؛ رخدادی که مشخص نیست اساس پایه و اساس آن چیست. نکته جالب توجه آن که در بازار پتروشیمی ها نیز چنین رویکردی مشاهده می شود یعنی جرقه های رشد قیمتی ادامه داشته و انگار بازار اصلاً به افزایش تزریق کالا از بورس به معاملات بازار داخلی توجهی نشان نمی دهد. تکانه های قیمتی هر روز بیش از روز قبل رؤیت شده ولی غالب این جرقه های قیمتی از داده های بنیادین چندانی برخوردار نبوده و نیست. به نظر می رسد که بازارهای کالایی سرگیجه گرفته اند و به واقعیت های واقعی و حجم عرضه و تقاضای فیزیکی توجهی نشان نمی دهند که تنها دلیل آن را باید خوش بینی به دورنمای کوتاه مدت بازار دانست. موارد فوق در حالی خودنمایی می کند که اگر تغییر مورد نظر در بازار محقق نشود شرایط کلی معاملات قطعاً دگرگون خواهد شد و برای حجم معاملات و نوسان قیمت ها مطلوب نیست. البته باید به این نکته نیز اشاره کرد که بازارها بی دلیل تغییر نمی کنند زیرا هر تغییر نرخ و فراز و فرود داده ها با دنیایی از رخدادهای مشهود و نامشهود رو به رو است؛ شاید فعالان بازار نگاهی متفاوت با نگاه سایرین دارند و ممکن است ارتباط با اقشار مختلف جامعه و داده های زیرپوستی اقتصادی به آن ها ، این احتمال را ایجاد کرده باشد. شاید اواسط هفته آینده بتوان در خصوص دورنمای بازار بیشتر و صریح تر صحبت کرد اما این روند کژ دار و مریز قیمت ها شاید برای تثبیت به داده های عمیق تری نیاز داشته باشد که در پایان هفته آینده و یا حتی طولانی تر محقق خواهد شد.

رفت و برگشت قیمتی محصولات پتروشیمی

در بازار محصولات پلیمری شاهد هستیم که روند متغیر روزهای قبل باز هم ادامه دارد،یعنی جرقه های قیمتی هنوز هم محقق شده ولی خوش بینی ها به سمت این بازار بیش از پیش معطوف شده است. این در حالی است که حجم معاملات در روز گذشته در بورس کالا به بیش از 40 هزار تن رسید که نشان می دهد از این پس تزریق کالا از بورس به بازار داخلی افزایش می یابد. این وضعیت در کنار نزدیکی به ماه رمضان مخصوصاً برای گریدهای سنگین باید از رکود قیمت ها خبر داده و بازار را به سمت برتری عرضه بر تقاضا و افت قیمت ها رهنمون سازد ولی چنین رخدادی هنوز هم خودنمایی می کند. البته در بازار مواد اولیه ظروف یکبار مصرف و حتی ملزومات بسته بندی مواد غذایی و نوشیدنی های سرد و شیرین رشد قیمت ها منطقی است ولی گستردگی نوسان نرخ در آستانه ماه رمضان و پس از چندین هفته افت ممتد قیمت های پایه نشان می دهد که رخدادهای زیرپوستی و برخی خوش بینی های جدید در این بازار نیز مشاهده می شود. رخدادی که در بازار فولاد نیز قابل لمس است.

موارد فوق در حالی خودنمایی می کند که معاملات ترکیبات شیمیایی در بورس کالا به سمت آرامش بیشتری متمایل شده که دقیقاً واقعیت های تولید در ماه رمضان را یادآوری می کند. این در حالی است که واقعیت های بازار بر روند معاملات ترکیبات شیمیایی تأثیر بیشتری بر جای می گذارد یعنی از هم اکنون باید انتظار داشت که یک عقب نشینی در حجم و ارزش معاملات و همچنین قیمت ها محقق شود ولی خوش بینی هاست که اجازه چنین رخدادی را از بدنه تصمیم ساز در بازار پتروشیمی دریغ داشته است.

برخی از مهمترین معاملات ترکیبات شیمیایی در بورس کالای ایران

نام کالا

تولید کننده

نوع قرارداد

قیمت پایه عرضه ریال

قیمت پایانی میانگین ریال

عرضه تن

تقاضا تن

حجم معامله تن

استایرن منومر

پتروشیمی پارس

نقدی

32,986

33,357

5016

7104

5016

ارتوزایلن

پتروشیمی برزویه

سلف

22,696

24,965

1000

4340

1000

دی اتیل هگزانول

پتروشیمی شازند

سلف

32,002

33,518

1210

1430

1210

منومر وینیل استات

پتروشیمی شازند

سلف

28,500

28,635

550

1342

550

زایلین مخلوط

پتروشیمی بندرامام

نقدی

19,075

19,075

2000

1120

1120

الکیل بنزن خطی

سرمایه گذاری صنایع شیمیائی ایران

نقدی

45,800

45,800

1500

1000

1000

اسید استیک

پتروشیمی فن آوران

نقدی

13,683

13,684

805

828

805

اسید ترفتالیک

پتروشیمی تندگویان

سلف

25,947

28,541

220

820

220

منو اتیلن گلایکول

پتروشیمی شازند

نقدی

22,632

22,661

440

484

440

کریستال ملامین

پتروشیمی خراسان

نقدی

48,892

48,977

350

370

350

دی اتیلن گلایکول

پتروشیمی مروارید

نقدی

22,223

22,223

220

242

220

دی اتیلن گلایکول

پتروشیمی شازند

نقدی

22,223

22,801

110

165

110

کریستال ملامین

پتروشیمی ارومیه

نقدی

48,892

48,892

50

75

25

خوش بینی بازار فولاد را رها نمی کند

به رغم عدم خودنمایی محسوس تقاضا در بازار فولاد ولی باز هم بدنه تصمیم سازی در این بازار گویی خوش بینی های زاید الوصفی دارد که از بدنه بازار فولاد بلند نشده است. این در حالی است که روال عمومی در بازارهای جهانی فولاد مثبت نیست ولی رشد نسبی بهای شمش در 3 روز اخیر موجب شده تا این بازار به سمت رشد قیمت ها رهنمون شود ولی ضعف تقاضا در کنار تلاش برخی از واحدهای بزرگ برای افزایش نرخ و همچنین رقابت منفی که به عدم رشد قیمت ها منجر شده ، موجب شد تا اعلام نرخ از بسیاری از کارخانه ها با افزایش رو به رو شده همچنین بدنه بازار هنوز رشد فراگیر قیمت ها را باور نکرده است. این مطلب در نهایت موجب خواهد شد که داده های بنیادین بازار از میل به ثبات نرخ پس از یک فاز کاهشی حمایت کند ولی جرقه های رشد قیمتی خود نشان می دهد که درون مایه رشد نرخ ها هنوز هم برای بازار مهم ارزیابی می شود.

به نظر می رسد از این پس دورن مایه خوش بینی را باید به معادلات بازار فولاد افزود هرچند که دلیل اصلی رشد قیمت ها همان افزایش بهای شمش است ولی در صورتی که بهای میلگرد افزایش نیابد ، قطعاً شمش کاهش خواهد یافت. حال که شمش به رشد قیمتی خود ادامه داده و بهای میلگرد نیز افزایشی است ، زمان آن فرا می رسد که به فاکتور خوش بینی های کاذب بیش از پیش توجه شود زیرا ممکن است به بلای جان بازار فولاد منجر شده و البته این احتمال وجود خواهد داشت که رخدادهای زیرپوستی مهم از چشم فعالان بازار به دور مانده باشد که با خرید سفته بازی بخواهند از رشد احتمالی نرخ ها کسب سود کنند.

بهای مصنوعات فولادی – ریال بر هر کیلوگرم

سه شنبه

کارخانه تولیدی / انبار تهران

نوع کالا

15,850

قزوین

میلگرد 8 آجدار A2

15,150

قزوین

میلگرد 10 آجدار A2

15,150

قزوین

میلگرد 12 آجدار A2

16,550

ذوب آهن اصفهان

میلگرد 14 آجدار A3

16,550

ذوب آهن اصفهان

میلگرد 16 آجدار A3

16,250

ذوب آهن اصفهان

میلگرد 18 آجدار A3

16,250

ذوب آهن اصفهان

میلگرد 20 آجدار A3

16,250

ذوب آهن اصفهان

میلگرد 22 آجدار A3

16,250

ذوب آهن اصفهان

میلگرد 25 آجدار A3

2,960,000

ذوب آهن اصفهان

تیرآهن شاخه 14

3,600,000

ذوب آهن اصفهان

تیرآهن شاخه 16

4,320,000

ذوب آهن اصفهان

تیرآهن شاخه 18

6,750,000

ذوب آهن اصفهان

تیرآهن شاخه 20

7,600,000

ذوب آهن اصفهان

تیرآهن شاخه 22

9,350,000

ذوب آهن اصفهان

تیرآهن شاخه 24

10,500,000

ذوب آهن اصفهان

تیرآهن شاخه 27

بورس کالای بین‌المللی صلح و دوستی می‌آورد

بورس کالای ایران به عنوان یک نهاد تسهیل‌کننده تجارت می‌تواند از سطح ملی و محلی فراتر رود و بازار کالاهای ایران را مطابق با شرح وظایف خود گسترده‌تر کند. به گزارش «پایگاه خبری بورس کالای ایران»، بسیاری از کشورهای پیشرفته دنیا، تجربه خوبی در ایجاد بورس های کالایی دارند و کشورهای در حال توسعه چون مالزی، اندونزی و ترکیه هم به سرعت در حال رشد بورس های کالایی خود هستند. فعالیت بورس های کالایی در ایران، سابقه ای بیش از یک دهه دارد و در این فاصله توانسته اند نقش مهمی در اقتصاد ایران بازی کنند؛ بورس کالای ایران به عنوان قدیمی ترین و پرمعامله ترین بورس کالایی کشور، در کنار طیف زیادی از موافقان، مانند هر بازار نوظهوری مخالفانی نیز دارد.

این دو گروه هر کدام به ابعادی از نقش بورس کالا در اقتصاد ملی و بین المللی پرداخته است؛ «محمدصادق جنان‌صفت»، کارشناس اقتصادی در گفت و گو با «پایگاه خبری بورس کالای ایران»، به برخی از این ابعاد پرداخته است؛ وی معتقد است بورس کالا به مثابه هر نهاد شناخته شده قانونی می تواند و باید در فرایند قانون گذاری در حوزه اختیارات، وظایف و کارکرد خویش به قانون گذاران مشورت دهد.

یکی از اهداف بورس کالا طراحی ابزارهای مالی برای رسیدن به قیمت شفاف‌تر کالاهاست، این هدف با کدام ابزارها محقق می‌شود؟

بورس کالا در کشور ایران بازاری نوپا محسوب می‌شود که در همین دوران کوتاه عمر خود با فراز و فرودهای ناشی از شرایط ملی و سیاست‌گذاری‌های کلان تجاری، ارزی، پولی و صنعتی مواجه شده است؛ از سوی دیگر، ما نباید با توجه به محدودیت‌های قانون اساسی ایران و مقررات شرعی انتظار آفرینش نوبه‌نوی ابزارهای مالی در این بورس را داشته باشیم. آنچه موجب می‌شود این ابزارها بر شفافیت قیمتی کالاها در جامعه موثر باشند، علاوه بر اراده‌ای که باید از سوی مدیریت عالی بازارهای سرمایه پدیدار شود، سازگاری سایر بازارها به ویژه بازار کالاها و سیاست‌گذاران صنعتی با آن است؛ به همین دلیل هم برای اثربخشی کامل هر ابزار مالی موجود یا ابزارهای مالی مختلفی که در حال طراحی هستند، باید سازگاری کامل میان مدیران ارشد اقتصادی کشور و علاوه بر آن سایر نهادهای اقتصادی مرتبط وجود داشته باشد. هر ابزاری که در این حوزه بتواند از شدت انحصار در خرید و فروش یک کالا بکاهد و رقابت‌پذیری را در بورس کالا افزایش دهد، می‌تواند در شفاف‌سازی بیشتر اقتصادی که این بازار به دنبال آن است، موثر باشد.

از آنجایی که بازار بورس بازاری مستقل است، چگونه می‌توان انتظار داشت قیمتی که در آن کشف می شود، منصفانه و واقعی باشد؟

باید به این نکته مهم اشاره کنم که مفهومی به نام «شرط انصاف» مفهومی بسیار پیچیده است که معمولا در هر دوره و مقطع و از سوی ذینفعان گوناگون، متفاوت تعبیر می شود. اندازه گیری انصاف و رضایت ذینفعان و خریداران، دشواری‌ و مشکلات خاص خود را دارد، اما با این وجود اگر به نقطه‌ای تعادلی مورد نظر هردو طرف خریدار و فروشنده برسیم، انصاف رعایت و رضایت مورد نظر هم حاصل شده است. هم اکنون و در شرایط کنونی باید همان نقطه قیمتی که منجر به برخورد موثر عرضه و تقاضا شده است، همان نقطه انصاف تلقی کنیم؛ شاید اگر روزی بورس کالای ایران با بورس‌های کالا در مناطق مختلف جهان پیوند عمیق و گسترده داشته باشد، آن‌گاه مفهوم شرط انصاف به گونه ای دیگر محاسبه شود.

عملکرد دولت در بازارهای کالایی و بورس کالا را چگونه ارزیابی می کنید؟ آیا دولت در این بورس ها دخالت دارد؟

اقتصاد ایران پس از وارد شدن به دوران مدرن خود و از حدود ۱۰۰ سال پیش تا امروز به دلایل مختلف تاریخی، سیاسی و فرهنگی در استیلای اندیشه و عمل کسانی بوده است که همواره دولت و نهادهای دولتی را ناجی ملت می‌دانستند و می‌دانند. قانون اساسی نظام جمهوری اسلامی ایران هم که در سال ۱۳۵۸ تهیه و در دهه ۱۳۶۰ بازنگری شده است، دولتی بودن بخش اقتصاد را تایید کرده و بر آن صحه گذاشته است؛ با وجود اینکه بر اساس قانون برنامه توسعه اول تا پنجم کشور و از سوی دیگر، ابلاغیه مقام رهبری مبنی بر تغییر ریل اقتصاد ایران از بخش دولتی به بخش خصوصی، باید سهم دولت در امور اقتصادی کاهش می‌یافت، اما هنوز فضای اندیشه و عملی در سبک و کار ایرانیان دولتی است و شکل صحیح و اصولی خود را نیافته است؛ هم اکنون دولت با ابزارهای گوناگون حظور پر رنگی در بخش های مختلف صنعتی و کشاورزی دارد و هر زمانی که اراده کند می‌تواند با استناد به بندهای مختلف قانون اساسی، اسناد بالادستی نظام و توجیه‌های سیاسی در هر بازاری که بخواهد به صورت مستقیم و غیرمستقیم دخالت داشته باشد. دخالت های دولت در بورس کالا را می توان به صورت غیر مستقیم اشاره کرد؛ دولت و بانک مرکزی با دخالت در بازار پول، ارز و حتی بازار کار و کالا بر بورس کالا اثرگذار است و مواردی را تحمیل می‌کند.

بورس های کالایی در جهان به منظور هموار سازی بسترهای رقابتی و کشف نرخ منطقی و منصفانه ایجاد شده اند و در حقیقت زمینه های ایجاد حباب های قیمتی را به حد اقل می رسانند، نظر شما در خصوص نقش و جایگاه بورس کالای ایران در کاهش حباب های قیمتی چیست؟

پدیدار شدن حباب قیمتی در بازار هر کالا و خدمت در مقاطع گوناگون بیشتر از آنکه سرچشمه‌ای از رقابت باشد، به انحصارها و فقدان رقابت در بازار برمی‌گردد؛ برای مثال در روزگاری که یک گروه از مصرف‌کنندگان کالایی به اندازه‌ای نیرومند هستند که به دلایل گوناگون انحصار خرید در بازار را در اختیار دارند، می‌توانند قیمت ها را در بازار حبابی کنند یا از سوی دیگر، زمانی که عرضه‌کنندگان یک کالا درجه انحصار بالایی دارند و به هر دلیل توانایی تاخیر در عرضه دارند، بازار را حبابی می‌کنند. همچنین در مواردی هم انتظارات آتی و توزیع متقارن اطلاعات مربوط به آینده کالاهاست که عرضه و تقاضای عادی را از تعادل خارج می‌کند و به حباب قیمتی در بازار منجر می‌شود. اگر قرار باشد قیمت کالاها شفاف و واقعی باشد و منفعت همه گروه ذینفعان را در هر لحظه فراهم شود، باید درجه رقابت را در بازار هر کالا افزایش داد، بنابراین به نظر می‌رسد بورس های کالایی می توانند نقش خوبی در این خصوص بازی کنند.

قانون‌گذاری‌های داخلی و کشوری چگونه می‌توانند بر شفافیت بازار اثر بگذارند؟ آیا خود بازار بورس کالا می‌تواند در روند قانون‌گذاری‌های کشوری نقش مشاور را بازی کند؟

قانون‌گذاری زمانی انجام می‌شود که جامعه انسانی در حل مسائل خود با دشواری و مشکل مواجه می‌شود و حل مسائل و منافع گروه‌های اجتماعی ناممکن و تعارض میان نهاد، دولت و نهادهای مدنی مثل خانواده و بنگاه به نقطه صفر می‌رسد و غیرقابل حل می‌شود. یکی از نقاط حساس در بازارهای گوناگون حتی بازار سیاست این است که رفتارها،‌ تصمیم‌ها و اقدامات از روشنی به تاریکی هدایت می‌شوند تا گروه و نهادهایی در تاریکی منافع رانتی بیشتری را از داد و ستدها نصیب خود کنند. بدیهی است وقتی کار به اینجا برسد قانونگذاران می‌توانند وارد عمل شوند و با وضع قانون تازه یا حذف قانون‌های بازدارنده روشنی و شفافیت را به بازارها برگردانند. بررسی کالا به مثابه یک بازار از آنچه در همین گفت‌وگو و در سوالات پیشین اشاره کردم، مستثنا نیست و لحظه‌ای می‌رسد که برای شفاف شدن رفتارها، نیت‌ها و تصمیم‌ها باید قانون تازه‌ای را وضع کرد. علاوه بر این باید یادمان باشد که قانون در هر عرصه‌ای از جمله عرصه فرهنگی، اجتماعی و سیاسی می‌تواند بر رفتار و مطلوبیت گروه‌های اجتماعی تاثیر خود را بگذارد. برای مثال اگر قانون‌گذاران به هر دلیل تشخیص دهند استفاده از سنگ در نمای ساختمان‌ها محدود و ممنوع باشد، این قانون بازار سنگ را در کشور تحت‌تاثیر قرار می‌دهد و معادن و بازار سنگ را از تعادل خارج می‌کند. حتی برای مثال اگر استفاده از سیمان به هر دلیلی در سطح جهان مغایر با منافع محیط‌زیست تشخیص داده شود، بدیهی است این قانون به مرور بازار تولید و توزیع صنعت سیمان را در ایران هم متاثر خواهد کرد. حتی دیده شده استفاده از برخی فرآورده‌های پتروشیمی خلاف محیط‌زیست تشخیص داده شده و این بر بازار تاثیر و اثر منفی گذاشته است و منجر به مشکلاتی در فروش کالاهای این بخش شده است. بورس کالا به مثابه هر نهاد شناخته‌شده قانونی می‌تواند و باید در فرآیند قانون‌گذاری در حوزه اختیارات، وظایف و کارکرد خویش به قانون‌گذاران مشورت دهد که باید توجه داشت این موضوع فقط با سلسله مراتب سازمانی و در چارچوب خاص خود ممکن است.

ارتباط بین‌المللی بورس کالای ایران با بورس های کالایی جهان، چه تاثیری بر اقتصاد ملی و حضور ایران در عرصه تجارت بین المللی دارد؟

تجارت جهانی کالاها و خدمات اساسی موجب صلح و دوستی جامعه‌های بشری بوده و هست. هرجا تجارت محدود و ممنوع می‌شود، تفنگ‌ها و موشک‌ها بیرون می‌آیند. بورس کالای ایران هم به عنوان یک نهاد تسهیل‌کننده تجارت می‌تواند و باید از سطح ملی و محلی فراتر رود و بازار کالاهای ایران را مطابق با شرح وظایف خود گسترده‌تر کند. تجارت در منطقه و جهان با هر ابزاری و هر نهاد و سازمانی بدون تردید خیر و برکت می‌آورد و درجه رقابت را افزایش می‌دهد. در صورت این تعامل است که استفاده از تجربه بورس‌های کالای قدیمی و مدرن و بزرگ ممکن می‌شود و سطح کارآمدی افزایش می‌یابد.