صحبت از ملی صنایع مس ایران است،شرکتی که در دوران یک ساله پسابرجام متفاوت ظاهر شده است و در این دوره توانست مشکل و معضل بزرگ فروش خود را حل کند.گفته می شود که موجودی کالای فروش نرفته مس به حداقل ممکن رسیده و البته صورت های مالی شرکت ، چنین مهمی را تائید می کند.اما در بورس تهران شرکت پیش بینی سود ٩۶ خود را به شکلی کاملا محافظه کارانه با ٢۵ درصد کاهش معادل ٢٠۵ ریال اعلام کرده است،حال آن که گمانه زنی های تحلیلی سود ٩۶ «فملی» را بیشتر از این ارقام کنونی پیش بینی می کند.به همین بهانه در تحلیلی جامع به بررسی آخرین وضعیت جهانی مس و اوضاع «فملی» پرداخته ایم.بخش نخست از این تحلیل اوضاع جهانی مس را بررسی کرده و پرواز این فلز گرانبها در جهان را به تصویر کشیده است...

صنعت مس در دنیا

از نظر میزان مصرف، مس سومین فلز بعد از آهن و آلومینیوم در دنیا می باشد. با اینکه این فلز از حداقل ده هزار سال پیش مورد بهره برداری بشر قرار گرفته، همواره به استفاده های جدید از آن افزوده می شود. تقاضای رو به رشد مس در نیم قرن گذشته بیش از سه برابر شده است. توسعه بخش های الکتریکی، محصولات الکترونیکی، ساخت و ساز، صنایع و تجهیزات صنعتی، حمل و نقل و مصارف عمومی عامل این تقاضای رو به رشد بوده اند.

ذخایر دنیا

طبق آمار زمین شناسی آمریکا USGS، ذخایر و تولید کنندگان مس جهان در جدول زیر آمده اند.

ذخایر و تولید معادن مس در جهان - هزار تن

ذخایر

2015

2016

شیلی

210,000

5,760

5,500

استرالیا

89,000

971

970

پرو

81,000

1,700

2,300

مکزیک

46,000

594

620

آمریکا

35,000

1,380

1,410

روسیه

30,000

1,700

710

چین

28,000

1,710

1,740

کانگو

20,000

1,020

910

زامبیا

20,000

712

740

کانادا

11,000

697

720

سایر کشورها

150,000

3,800

3,800

کل جهان

720,000

19100

19400

تولید مس

مس پس از استخراج خرد شده و سپس کنسانتره می شود. کنسانتره مس (copper concentrates) معمولا حاوی 30% مس می باشد، اما ممکن است عیار مس در بازه 20 تا 40 درصد نیز قرار بگیرد. بعد از گداخته شدن مس پرداخت نشده (matte) با درصد 50 تا 70 حاصل می شود. مس ذوب شده به بلیستر (blister) با محتوای 98.5 تا 99.5 درصد مس تبدیل می شود. فرآوری مس به آند و سپس کاتد عیار مس را به 99.99% می رساند. علاوه بر این روش اصلی تولید مس که از مس را از مواد خام استخراج می کند، روش دوم استفاده از قراضه های جدید و قدیمی مس و بازیابی آن ها می باشد که به صورت تقریبی 17% تولید مس در جهان به این روش دوم بوده است.

معادن مس بزرگ جهان بر اساس ظرفیت

20 معدن بزرگ تولید مس دنیا بر اساس ظرفیت (هزار تن) در سال 2016 در جدول زیر آمده اند.

آمار و اطلاعات

در سال 2016 تولید معادن مس جهان 19.4 میلیون تن بوده است و کشور شیلی با 5.5 میلیون تن بزرگترین تولیدکننده مس در جهان محسوب می شود.

در سال 2015 چین بزرگترین تولید کننده محصولات پالایشی از مس (تولید 6.9 میلیون از مجموع 18.6 میلیون تن) و همچنین بزرگترین مصرف کننده محصولات پالایش شده مس (با مصرف 11.3 میلیون تن) بوده است.

بزرگترین صنایع برای مصرف مس در سال 2015 تجهیزات و ساخت و ساز بوده اند.

محصولات اصلی مس که در سطح جهان معامله می شوند عبارتند از:

  • Copper concentrates
  • Copper blister and anode
  • Copper cathode and ingots
  • Copper scrap and
  • Copper semis
  • Copper powders and compounds

بازارهای کالایی که امکان مبادله مس را فراهم می کنند بازار کالای لندن (LME)، بازار کالای نیویورک (COMEX/NYMEX) و بازار قراردادهای آتی شانگهای (SHFE) می باشند.

کشورهای واردکننده و صادرکننده

در دو جدول زیر کشورهای اصلی وارد کننده و صادر کننده سنگ مس و کنسانتره مس آورده شده اند.

کشورهای اصلی صادرکننده سنگ مس و کنسانتره مس در 2015

رتبه

کشور

1

شیلی

2

پرو

3

استرالیا

4

اندونزی

5

کانادا

6

مغولستان

7

آمریکا

8

برزیل

9

مکزیک

10

اسپانیا

کشورهای اصلی واردکننده سنگ مس و کنسانتره مس در 2015

رتبه

کشور

1

چین

2

ژاپن

3

هند

4

اسپانیا

5

کره

6

آلمان

7

بلغارستان

8

برزیل

9

فنلاند

10

سوئد

روند تاریخی قیمت جهانی

روند جهانی قیمت مس از بورس فلزات لندن در نمودارهای زیر آورده شده است.

قیمت جهانی مس از سال 2011 تا 2016 روندی کاهشی داشته است، اما در سال 2016 و 2017 روند صعودی داشته است.

عوامل موثر در قیمت مس جهانی

دلار آمریکا

به علت این که مس به دلار آمریکا قیمت گذاری می شود، کاهش ارزش دلار آمریکا نسبت به ارز خریدار مس باعث ارزان تر شدن مس برای خریدار و افزایش تقاضا می شود. کاهش ارزش دلار آمریکا همچنین باعث می شود که تولید کنندگان مس تمایلی برای افزایش عرضه نداشته باشند. بنابراین تقاضای مس با ارزش دلار آمریکا رابطه معکوس دارد.

قیمت نفت

پالایش مس انرژی بر می باشد. از نظر تاریخی بین نفت برنت خام و مس رابطه مستقیمی وجود نداشته است اما در سال های اخیر این دو روند مشابهی داشته اند.

اقتصاد جهانی

از آن جایی که مصارف مس به یک صنعت محدود نمی شود، مس به عنوان نماینده ای از سلامتی کل اقتصاد در نظر گرفته می شود و گاها به آن دکتر مس نیز می گویند.

عرضه

محدودیت هایی که می توانند عرضه مس را با کاهش مواجه کنند در زیر گردآوری شده اند.

  • روند رو به کاهش عیار سنگ مس (به خصوص در شیلی و آمریکا)
  • تاثیر بی ثباتی اقتصادی و قیمتی بر هزینه سرمایه گذاری
  • افزایش هزینه های تولید در مقیاس های کوچک تر با کاهش هزینه های سرمایه گذاری
  • تامین آب در مناطق معدنی خشک
  • مشکلات زیست محیطی همراه با استخراج
  • حق انتفاع دولتی بالا
  • اعتصابات کارگری (که معمولا با افزایش قیمت ها و افزایش GDP بیشتر می شوند)
  • نرخ تسعیر ارز کشور تولید کننده
  • ریسک سیاسی

فریپورت مکمورن (Freeport-McMoRan) و ریوتینتو (Rio Tinto) مالک های معدن مس و طلای گرسبرگ (Grasberg) در اندونزی می باشند. این معدن با ظرفیت تولید 780 هزار تن مس دومین معدن در سال 2016 بوده است. در تاریخ 22 فوریه 2017 اجازه صادرات سنگ مس این معدن توسط دولت اندونزی مسدود شد. انتظار می رفت معدن گرسبرگ در حدود 590 هزار تن در سال 2017 تولید داشته باشد.

همچنین معدن اسکاندیدای بی اچ پی بیلیتون (BHP Billiton) که بزرگترین معدن مس دنیاست در حال حاضر با اعتصاب کارگری روبه روست. معدن اسکاندیدا انتظار می رود 1.1 میلیون تن مس در سال مالی 2017 تولید کند.

بر اساس اطلاعات گروه مطالعاتی جهانی مس (ICSG) تولید مس جهانی در سال 2017 در حدود 20 میلیون تن خواهد بود.

بر اساس تخمین گلدمن ساکس برای سال 2017 در حدود 180 هزار تن کمبود عرضه برای مس وجود خواهد داشت.

پالایش مس

مس به صورت خام کاربرد چندانی ندارد و به همین خاطر وارد پروسه پالایش می شود. چین بزرگترین مصرف کننده مس در جهان می باشد اما ذخایر زیادی در اختیار ندارد. نیاز مس چین یکی از عوامل تعیین کننده سمت تقاضا می باشد.

چین برزگترین کشور از نظر پالایش مس می باشد که به همین خاطر نیازمند واردات مس خام مورد نیاز خود می باشد. واردات مس خام و کنسانتره مس چین در ژانویه 2017 در حدود 1.3 میلیون تن بوده است که در مقایسه با ژانویه 2016 افزایش 6.8 درصدی واردات مشاهده می شود.

موجودی انبارهای مس

در تئوری بالا رفتن موجودی انبارهای مس نشان از ضعف تقاضا در بازار می باشد. اما حرکت در مسیر عکس برای قیمت مس و سطح موجودی انبار یک مسئله طبیعی است. وقتی که تولیدکنندگان از قیمت موجود راضی نیستند ممکن است به امید قیمت بهتر موجودی انبار را افزایش دهند.