آشنایی با نظام های اقتصادی

کدام نظام اقتصادی می تواند برای بزرگ ترین مشکلات اقتصادی راه حل ارائه کند؟

در دوره های مختلف انواع نظام های اقتصادی به وجود آمده اند.با یک دید کلی می توان دو نوع نظام اقتصادی متفاوت را با نام های اقتصاد"بازار آزاد" و اقتصاد "برنامه ریزی شده" معرفی کرد. نوع دیگر نظام اقتصادی، اقتصاد مختلط است، در این نوع اقتصاد اجرای هر دو " اقتصاد بازار آزاد" و اقتصاد "برنامه ریزی شده" وجود دارند.

اقتصاد بازار آزاد چیست؟

 در این نوع نظام اقتصادی دولت حضور ندارد یا حضور بسیار کم رنگی دارند و در بازار نیز دخالت نمی کند. این نوع اقتصاد به طور کامل بر اساس نیروهای عرضه و تقاضا عمل می کند. در این اقتصاد، مصرف کننده با توجه به خواسته های خود تعیین می کند که چه چیز و به چه مقدار باید تولید شود. در این اقتصاد رقابت آزاد و عادلانه وجود دارد، همین امر به مصرف کنندگان اطمینان می دهد که بهترین کالاهای ممکن را در بهترین قیمت به دست می آورند. از سوی دیگر تولید کنندگان مجبور به رقابت برای استخدام نیروی کار، با توجه به مهارت آنها، به بهترین دستمزد ممکن هستند. در این نظام اقتصادی امکان دارد تولید کنندگان با اتحاد بین خود در بازار تولید انحصار به وجود آورده و قیمت های بسیار بالایی را به مصرف کنندگان تحمیل کنند.

معنای اقتصاد مختلط چیست؟

این نظام شامل مجموعه ای از اجزای نظام اقتصاد آزاد و اقتصاد برنامه ریزی شده است. معمولا دولت ها در این نوع اقتصاد حوزه فعالیت مربوط به بخش خصوصی و بخش دولتی را مشخص می کنند. این نظام به نحوی طراحی شده که از زیان ها و کاستی های دو نظام پیشین اجتناب شود. در جهان واقعی نظام اقتصاد مختلط در اکثر کشورها حاکم است و اختلاف فقط در سطح دخالت و کنترل دولت هاست.

گذشته از نوع نظام اقتصادی کشورها، اهداف سیاست های اقتصادی و برنامه ریزی را می توان شامل چهار هدف اصلی زیر دانست:

الف)مهار تورم و کنترل آن.

ب)دست یابی به اشتغال کامل.

ج)دست یابی به رشد مداوم اقتصادی با توجه به تولید ملی کالا ها و خدمات.

معنای رشد اقتصادی و توسعه اقتصادی چیست؟

برای نمونه ایران کشوری کمتر توسعه یافته با اقتصادی در حال توسعه است. رشد اقتصادی عبارت است از افزایش مقدار کالاها و خدمات تولید شده در اقتصاد طی یک دوره زمانی خاص.

توسعه اقتصادی یا رشد اقتصادی با توجه به افزایش پایدار در سطح زندگی که شامل مصرف، آموزش، بهداشت یا حفاظت از محیط زیست است، تعریف می شود.رشد اقتصادی به معنای تولید بیشتر کالاها و خدمات است، ولی توسعه اقتصادی نه تنها به معنای تولید بیشتر کالاها و خدمات است بلکه شامل تغییر در نوع محصولاتی است که بیشتر تولید می شده و تغییر در ترتیبات نهادی و فنی استکه خود باعث بهبود سطح تولید و توزیع می شود و به دنبال آن درآمد ملی و سرانه حقیقی نیز افزایش می یابد.

رشد اقتصادی را چگونه اندازه می گیریم؟

رشد اقتصادی را از مقایسه تولید کل در دوره های زمانی مختلف محاسبه می کنند. از آن جا که کالاها وخدمات تولید شده در اقتصاد به طور مستقیم با یکدیگر قابل جمع نیستند، لذا ابتدا ارزش هر یک از کالاها و خدمات تولید شده(بر حسب واحد پول) محاسبه می شود و سپس این ارزش ها با هم جمع می شوند، بدین ترتیب هزینه کل تولید به دست می آید.در اقتصادهای بازار قیمت کالاهای مختلف نشان دهنده هزینه آن هاست. شاخص صحیح اندازه گیری رشد اقتصادی، درآمد ملی به قیمت های ثابت است.

بر گرفته از کتاب الفبای بازار سرمایه